Đèn ắc quy sáng khi máy đang nổ nghĩa là hệ thống sạc không nạp điện vào bình, không hẳn là bình hỏng. Nguyên nhân hay gặp là máy phát (máy sạc) hỏng, dây curoa đứt hoặc trượt, cọc bình lỏng hay oxy hoá. Lúc này xe chỉ chạy bằng điện còn lại trong bình, có thể tắt máy giữa đường sau một thời gian ngắn. Tắt bớt đồ điện và đi thẳng tới tiệm gần nhất.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Đèn sáng, có tiếng rít ở đầu máy | Dây curoa chùng hoặc mòn | Tắt điều hoà, đi chậm tới tiệm | Trong ngày |
| Đèn sáng, kim nhiệt độ tăng, trợ lực lái nặng | Dây curoa đứt | Dừng xe, tắt máy | Ngay, gọi cứu hộ |
| Đèn sáng chập chờn khi qua ổ gà | Cọc bình lỏng, dây mát lỏng | Siết lại cọc khi máy đã tắt | Nếu siết xong vẫn sáng |
| Đèn sáng, đèn pha mờ dần, cửa kính chậm | Máy phát không sạc | Tắt đồ điện, tới tiệm ngay | Ngay |
| Đèn sáng lúc bật chìa, tắt khi nổ máy | Bình thường, tự kiểm tra | Không cần làm gì | Không |
Đèn ắc quy thực ra báo gì
Tên đúng của nó là đèn báo hệ thống sạc. Khi bật chìa sang ON, đèn sáng. Nổ máy, máy phát quay và bắt đầu sạc, đèn tắt. Nếu đèn sáng lại khi máy đang chạy, nghĩa là điện áp từ máy phát không đủ hoặc không có.
Trên đa số xe dùng bình axit chì, khi máy nổ, điện áp đo ở hai cọc bình thường nằm khoảng 13,5 đến 14,5 V. Một số xe đời mới có hệ thống sạc thông minh, điện áp có lúc xuống gần 12,5 V để tiết kiệm nhiên liệu, nên cần đối chiếu với tài liệu của hãng. Khi máy tắt, bình đầy nghỉ vài giờ đo khoảng 12,6 V trở lên. Theo bảng tham chiếu của Interstate Batteries, xuống quanh 12,4 V là bình đã vơi, 12,0 V trở xuống là bình rất yếu.
Nguyên nhân hay gặp
- Máy phát hỏng. Hay hỏng tiết chế (IC điều áp), chổi than mòn, đi-ốt chỉnh lưu cháy hoặc bi máy phát kêu.
- Dây curoa tổng đứt, chùng, trượt. Máy phát không quay đủ vòng. Thường có tiếng rít khi nổ máy buổi sáng hoặc khi bật điều hoà.
- Bộ tăng đơ dây curoa yếu. Dây còn tốt nhưng không đủ căng.
- Cọc bình lỏng, oxy hoá. Dòng sạc không vào bình, đèn chập chờn.
- Dây mát (dây âm nối thân xe) lỏng hoặc gỉ.
- Cầu chì hoặc dây tín hiệu máy phát đứt.
- Bình hỏng trong (chết ngăn). Ít gặp hơn, nhưng bình chập ngăn có thể làm hệ thống sạc báo lỗi.
Cách kiểm tra nhanh
- Tìm chỗ dừng an toàn, tắt máy, mở nắp capo.
- Nhìn dây curoa: còn trên puly không, có đứt, nứt chân, bóng mặt không. Dây curoa tổng thường kéo cả bơm nước và trợ lực lái, nên dây đứt là chuyện lớn.
- Nhìn cọc bình: có bột trắng xanh không, lắc thử kẹp cọc xem có lỏng không. Chỉ lắc khi máy đã tắt.
- Nếu có đồng hồ vạn năng: đo điện áp bình khi máy tắt, sau đó nổ máy đo lại. Máy nổ mà điện áp gần bằng lúc tắt máy, hoặc thấp hơn 13 V trên xe không có sạc thông minh, là máy phát không sạc.
- Nổ máy, bật đèn pha. Đèn mờ dần theo thời gian hoặc sáng lên rõ khi tăng ga là dấu hiệu sạc yếu.
Mức độ nguy hiểm: có đi tiếp được không
- Đèn sáng, không có dấu hiệu gì khác: đi chậm tới tiệm gần nhất, càng sớm càng tốt. Xe đang chạy bằng điện trong bình. Tuỳ bình còn đầy hay vơi và đồ điện đang bật, xe có thể chạy thêm từ vài phút đến khoảng một giờ trước khi tắt máy. Con số này không ai đoán trước chính xác được.
- Đèn sáng kèm kim nhiệt độ tăng, vô lăng nặng hẳn: dừng ngay, tắt máy. Nhiều khả năng dây curoa đã đứt, bơm nước không quay, chạy tiếp dễ quá nhiệt hỏng máy.
- Đèn sáng kèm mùi khét, khói ở đầu máy: dừng ngay, tắt máy, không mở capo khi còn khói.
- Đèn chỉ nháy thoáng qua rồi tắt: đi tiếp được, nhưng nên kiểm cọc bình và dây curoa trong tuần.
Không nên tắt máy giữa đường nếu định đi tiếp. Bình yếu có thể không đủ sức đề lại.
Việc nên làm tiếp theo
- Tắt điều hoà, quạt kính, sấy kính, dàn âm thanh, sạc điện thoại để kéo dài thời gian chạy bằng bình. Ban ngày trời sáng rõ thì không cần bật đèn pha.
- Đi thẳng tới gara gần nhất, không ghé đâu, không tắt máy dọc đường.
- Nhờ thợ đo điện áp sạc và dòng sạc, kiểm tra dây curoa, bộ tăng đơ, cọc bình, dây mát trước khi kết luận thay máy phát.
- Nếu máy phát hỏng, hỏi rõ phương án: sửa (thay tiết chế, chổi than, bi) hay thay cả cụm, hàng mới hay hàng bãi.
- Sau khi sửa hệ thống sạc, cho kiểm tra lại bình. Bình từng bị xả cạn nhiều lần thường yếu đi, có thể cần thay.
- Nếu xe đã tắt máy giữa đường, gọi cứu hộ hoặc thợ mang bình đến. Kích bình để về được nhưng máy phát hỏng thì bình sẽ cạn lại.
Chi phí sửa tham khảo
Siết cọc, vệ sinh cọc bình gần như không tốn tiền. Thay dây curoa ở mức thấp. Sửa máy phát (tiết chế, chổi than) ở mức vừa. Thay cả cụm máy phát mới chính hãng là cao nhất. Khoảng giá thay đổi nhiều theo dòng xe và nơi sửa, nên xin báo giá sau khi thợ đã đo.
Câu hỏi thường gặp
Ô tô báo đèn ắc quy có phải hết bình không?
Không hẳn. Đèn này báo hệ thống sạc không nạp, thường do máy phát hoặc dây curoa. Bình có thể vẫn tốt, nhưng sẽ cạn dần vì không được sạc.
Xe ô tô bị hao bình ắc quy có làm sáng đèn không?
Bình hao do rò điện khi đỗ xe lâu thường không làm sáng đèn sạc lúc chạy. Xe sẽ đề yếu hoặc không đề được. Nếu đèn sáng khi máy đang nổ thì hướng kiểm tra là máy phát và dây curoa.
Xe ô tô bị yếu bình có chạy tiếp được không?
Bình yếu mà máy phát còn tốt thì sau khi nổ máy xe vẫn chạy và bình được sạc dần. Rủi ro là lần đề sau không nổ. Nên đo bình và thay nếu bình đã cũ.
Đèn ắc quy sáng thì có nên tắt máy không?
Nếu không có dấu hiệu dây curoa đứt hay khói khét, đừng tắt máy giữa đường, vì bình có thể không đủ để đề lại. Đi thẳng tới tiệm rồi mới tắt.