Xe ô tô bị nóng máy hầu hết do hệ thống làm mát: thiếu nước làm mát vì rò rỉ, quạt két nước không chạy, van hằng nhiệt kẹt đóng, bơm nước hỏng hoặc két nước bị bít. Khi kim nhiệt độ lên cao hay đèn báo nhiệt độ sáng đỏ, hãy tấp xe vào chỗ an toàn, tắt điều hoà, tắt máy và chờ nguội. Không mở nắp két nước hay nắp bình nước phụ khi máy còn nóng.
| Dấu hiệu | Nguyên nhân có thể | Việc làm trước | Khi nào cần thợ |
|---|---|---|---|
| Nóng khi kẹt xe, đi nhanh lại mát | Quạt két nước không chạy | Nhìn quạt khi bật điều hoà | Quạt đứng hẳn |
| Nóng cả khi chạy đường trường | Thiếu nước, van hằng nhiệt kẹt, két bít | Kiểm tra bình nước phụ khi nguội | Nước hao nhanh |
| Có vệt nước hồng, xanh dưới gầm | Rò ống, két, bơm nước | Tìm chỗ rò khi máy nguội | Rò ở bơm hoặc két |
| Nóng kèm khói trắng, sủi bọt két | Thổi gioăng mặt máy | Dừng xe | Ngay |
| Kim nhảy lên xuống bất thường | Cảm biến, đồng hồ lỗi | Sờ ống nước trên két khi dừng xe | Không rõ nguyên nhân |
Xử lý tại chỗ khi máy nóng
Sổ tay hướng dẫn sử dụng của Toyota cho nhiều dòng xe (RAV4, Venza, Sienna) đưa ra các bước gần giống nhau, áp dụng được cho hầu hết ô tô:
- Tấp xe vào chỗ an toàn, bật đèn khẩn cấp.
- Tắt điều hoà, rồi tắt máy.
- Nếu thấy hơi nước bốc ra từ khoang máy, chờ hơi hết rồi mới mở capo. Không thấy hơi thì mở capo cẩn thận.
- Không nới nắp két nước hoặc nắp bình nước phụ khi máy và két còn nóng. Nước làm mát có áp suất và nhiệt độ cao có thể phun ra gây bỏng.
- Khi máy đã nguội hẳn, kiểm tra ống nước và két xem có rò rỉ không.
- Đổ thêm nước làm mát từ từ sau khi máy nguội. Theo Toyota, đổ nước lạnh quá nhanh vào máy đang nóng có thể làm hỏng máy.
Không có dung dịch làm mát thì có thể đổ tạm nước sạch để đến tiệm, sau đó cần xả và châm lại đúng loại dung dịch hãng quy định.
Nguyên nhân thường gặp
Thiếu nước làm mát
Nước làm mát hao do rò ở ống cao su, cổ dê, két nước, bơm nước, hoặc bị đốt trong máy khi hở gioăng mặt máy. Nước thiếu thì cảm biến có thể không còn ngâm trong nước, kim nhiệt độ báo sai thấp trong khi máy thực tế rất nóng.
Quạt két nước không chạy
Quạt điện hỏng mô tơ, cháy cầu chì, hỏng rơ le hoặc cảm biến nhiệt thì xe nóng khi đứng yên hoặc kẹt xe, vì lúc đó không có gió lùa qua két. Chạy nhanh trên đường, gió tự nhiên làm mát nên kim lại xuống.
Van hằng nhiệt kẹt
Van hằng nhiệt đóng khi máy nguội để máy nhanh ấm, mở khi máy nóng để nước đi qua két. Van kẹt đóng thì nước không ra két, máy nóng nhanh dù nước đầy. Dấu hiệu: ống nước trên két vẫn nguội trong khi kim nhiệt độ đã cao.
Bơm nước và két nước
Bơm nước mòn cánh hoặc rò phớt làm nước lưu thông yếu. Két nước bị cặn bít bên trong, nhất là xe dùng nước lã lâu năm, hoặc lá tản nhiệt bên ngoài bị bùn đất bít, đều làm két giải nhiệt kém.
Cách kiểm tra khi máy đã nguội
- Nhìn bình nước phụ: mức nước phải nằm giữa hai vạch thấp và cao.
- Nhìn dưới gầm sau khi xe đỗ qua đêm: vết nước màu hồng, xanh lá hoặc xanh dương có mùi ngọt là rò nước làm mát.
- Nổ máy, bật điều hoà: phần lớn xe sẽ cho quạt két nước chạy. Quạt không quay là nghi quạt, cầu chì hoặc rơ le.
- Soi lá tản nhiệt két nước và dàn nóng điều hoà phía trước: bám bụi, côn trùng, lá cây thì xịt rửa nhẹ từ phía sau ra.
- Sờ các ống cao su (khi nguội): ống mềm nhũn, phồng, nứt ở cổ dê thì thay.
Cách xử lý
- Rò ống hoặc cổ dê: thay ống, siết lại cổ dê, châm đủ nước làm mát và xả e (xả khí) theo hướng dẫn của hãng.
- Quạt không chạy: kiểm tra cầu chì, rơ le trước, rồi mới đến mô tơ quạt.
- Van hằng nhiệt kẹt: thay van mới. Không tháo bỏ van để chạy, máy sẽ khó đạt nhiệt độ làm việc.
- Két bít cặn: súc rửa hoặc thay két. Từ đó dùng đúng dung dịch làm mát, thay theo định kỳ trong sổ bảo dưỡng.
- Bơm nước hỏng: thay bơm. Xe dùng dây curoa cam dẫn động bơm nước thường thay bơm cùng lúc thay dây cam.
- Nóng kèm khói trắng, sủi bọt két: xem thêm bài về khói trắng, cần thợ kiểm tra gioăng mặt máy.
Mức độ nguy hiểm: có đi tiếp được không
- Dừng ngay: kim nhiệt độ ở vùng đỏ, đèn báo nhiệt độ sáng đỏ, két nước sôi, hơi nước bốc ra từ capo, có mùi khét. Chạy thêm khi máy quá nhiệt có thể làm cong mặt máy, bó máy, và sửa rất tốn kém. Tắt máy ngay, chờ nguội.
- Đi chậm tới tiệm gần nhất: máy chỉ hơi nóng khi kẹt xe, đã châm nước khi nguội, kim trở về giữa khi chạy. Tắt điều hoà, đi đoạn ngắn, dừng lại ngay nếu kim leo lên.
- Đi tiếp được nhưng kiểm sớm: nước làm mát hao chậm, kim nhiệt độ luôn bình thường. Kiểm tra bình nước phụ mỗi sáng và tìm chỗ rò trong tuần.
Mẹo tạm khi kẹt xe và kim bắt đầu lên: tắt điều hoà, bật sưởi nóng hết cỡ với quạt mạnh. Két sưởi sẽ lấy bớt nhiệt của máy. Cách này chỉ giúp đi tới chỗ dừng an toàn, không thay được việc sửa.
Việc nên làm tiếp theo
- Chờ máy nguội ít nhất 30 phút trước khi đụng vào nắp két, nắp bình nước phụ.
- Ghi lại lúc nào máy nóng: kẹt xe, leo dốc, chạy đường trường, có bật điều hoà hay không.
- Kiểm tra mức nước, vết rò, quạt két nước theo các bước trên.
- Nếu máy đã từng lên vùng đỏ, nhờ thợ kiểm tra gioăng mặt máy dù sau đó xe có vẻ bình thường.
- Thay dung dịch làm mát đúng mốc sổ bảo dưỡng để tránh cặn bít két.
Câu hỏi thường gặp
Xe ô tô bị sôi nước làm mát phải làm sao?
Tấp xe, tắt điều hoà, tắt máy và chờ nguội hẳn. Không mở nắp két khi còn nóng vì nước sôi có áp suất sẽ phun ra. Khi nguội, châm nước từ từ, tìm chỗ rò và đưa xe tới tiệm gần nhất để kiểm tra quạt, van hằng nhiệt, bơm nước.
Xe ô tô bị nóng máy có mùi khét là do đâu?
Mùi khét có thể do nước làm mát hoặc nhớt rò nhỏ lên cổ xả nóng, dây curoa trượt, hoặc máy đã quá nhiệt nặng. Đây là dấu hiệu nên dừng xe và kiểm tra ngay, không nên chạy tiếp.
Xe ô tô bị quá nhiệt có hỏng máy không?
Quá nhiệt ngắn và tắt máy kịp thường chưa gây hỏng lớn. Chạy tiếp khi kim đã ở vùng đỏ có thể làm cong mặt máy, thổi gioăng, thậm chí bó máy. Sau mỗi lần quá nhiệt nên cho thợ kiểm tra hệ thống làm mát và gioăng mặt máy.
Xe ô tô bị hết nước làm mát có đổ nước lã được không?
Đổ nước sạch tạm thời được để đi tới tiệm, khi máy đã nguội. Dùng nước lã lâu dài sẽ gây cặn và rỉ trong két, bơm, nên sau đó cần xả và châm đúng dung dịch làm mát hãng khuyến nghị.