Thay lốp xe ô tô khi gặp một trong các dấu hiệu: gai lốp mòn đến gờ báo mòn trong rãnh; hông lốp phồng, rách, nứt sâu; vết thủng ở hông hoặc vai lốp, hay lỗ thủng quá lớn không vá được; lốp đã quá nhiều năm tuổi dù gai còn sâu. Gờ báo mòn nằm ở độ sâu khoảng 1,6 mm, và theo Wikipedia, nhiều nước cấm chạy xe trên đường khi rãnh gai chỉ còn khoảng 1,5 đến 1,6 mm. Khi thay, chọn đúng kích thước, chỉ số tải, tốc độ và thay theo cặp trên cùng một trục.
| Dấu hiệu | Cách kiểm tra | Mức độ |
|---|---|---|
| Gai mòn đến gờ báo mòn | Nhìn rãnh chính, gờ ngang rãnh bằng mặt gai | Thay |
| Mòn không đều, mòn một bên | So mép trong, mép ngoài | Thay nếu đã đến gờ; chỉnh góc đặt bánh |
| Phồng hông | Nhìn và sờ hông lốp | Thay ngay |
| Rách, lộ bố | Nhìn hông, mặt gai | Thay ngay |
| Thủng ở hông hoặc vai lốp | Vị trí đinh, vết cắt | Thường phải thay |
| Nứt chân chim | Hông lốp, rãnh gai | Nứt sâu, nhiều thì thay |
| Lốp quá cũ | Đọc mã DOT | Xem xét thay dù gai còn |
| Rung, lắc bất thường | Cảm nhận ở vô lăng | Kiểm tra lốp, cân bằng động |
Kiểm tra độ mòn gai
Lốp có các gờ nhỏ đúc sẵn ở đáy rãnh gai chính, gọi là gờ báo mòn. Wikipedia mô tả đây là các gờ nổi trong rãnh gai, báo hiệu gai lốp đã mòn đến mức không còn an toàn. Trên hông lốp, vị trí gờ báo mòn thường được đánh dấu bằng ký hiệu tam giác nhỏ hoặc chữ TWI.
Khi mặt gai mòn ngang bằng mặt gờ ở bất kỳ vị trí nào trên chu vi, lốp đã đến giới hạn. Kiểm tra nhiều điểm quanh lốp và cả mép trong, mép ngoài, vì lốp thường mòn không đều.
Gai mòn làm giảm khả năng thoát nước. Trên đường ướt, lốp mòn dễ bị trượt nước và phanh dài hơn nhiều so với lốp mới, trước cả khi chạm gờ báo mòn.
Đọc mòn không đều
| Kiểu mòn | Nguyên nhân thường gặp |
|---|---|
| Mòn hai vai, giữa còn gai | Lốp non hơi kéo dài |
| Mòn giữa, hai vai còn gai | Bơm quá căng |
| Mòn một bên trong hoặc ngoài | Lệch góc đặt bánh |
| Mòn lồi lõm từng mảng | Giảm xóc yếu, lốp mất cân bằng |
| Mòn vát răng cưa | Góc chụm sai, lâu không đảo lốp |
Thay lốp mới mà không sửa nguyên nhân thì lốp mới cũng mòn như cũ. Sau khi thay nên kiểm tra góc đặt bánh nếu lốp cũ mòn lệch.
Đọc tuổi lốp
Trên hông lốp có mã bắt đầu bằng chữ DOT. Theo Wikipedia, bốn chữ số cuối của mã này cho biết tuần (1 đến 53) và năm sản xuất. Ví dụ 1824 là tuần 18 năm 2024.
Cao su lão hoá theo thời gian dù lốp ít chạy. Wikipedia dẫn khuyến nghị của Hiệp hội các nhà sản xuất cao su Anh: không đưa vào sử dụng lốp chưa dùng đã quá sáu năm tuổi, và thay mọi lốp khi đã mười năm kể từ ngày sản xuất. Nhiều hãng xe và hãng lốp có khuyến nghị riêng trong sách hướng dẫn. Lốp dự phòng ít dùng cũng lão hoá, nên kiểm tra tuổi lốp dự phòng.
Khi mua lốp mới, xem mã DOT trước khi lắp để tránh nhận lốp đã tồn kho lâu.
Hông lốp phồng, rách
Hông lốp phồng thường xuất hiện sau khi xe sập ổ gà, va vào vỉa hè. Lớp bố bên trong đã đứt, không khí đẩy cao su phồng ra. Lốp này có thể nổ khi chạy nhanh. Thay ngay, không vá hông. Tạm thời dùng lốp dự phòng.
Lốp thủng ở mặt gai, lỗ nhỏ thì thường vá được. Cách xử lý thủng lốp tại chỗ và giới hạn vá có trong bài xe ô tô bị thủng lốp phải làm sao.
Thay hai lốp hay bốn lốp
- Theo cặp trên cùng trục: hai lốp cùng trục nên cùng mẫu, cùng kích thước, cùng độ mòn tương đương, để phanh và lái cân bằng.
- Lốp mới lắp phía nào khi chỉ thay hai: nhiều hãng lốp khuyến nghị lắp lốp mới ở trục sau để giữ độ bám đuôi xe trên đường ướt. Làm theo khuyến nghị của hãng xe và hãng lốp.
- Xe dẫn động bốn bánh: nhiều hệ dẫn động bốn bánh yêu cầu bốn lốp có đường kính lăn gần như bằng nhau. Thay hai lốp trên xe này có thể làm hỏng bộ vi sai trung tâm; xem sách hướng dẫn.
- Chỉ thay một lốp: chỉ khi lốp còn lại cùng trục còn rất mới.
Chọn lốp thay
Chọn đúng kích thước in trên tem cửa xe hoặc sách hướng dẫn, ví dụ 215/60R16. Chỉ số tải và tốc độ không thấp hơn lốp nguyên bản. Wikipedia giải thích chỉ số tải là mã số tra ra tải tối đa mỗi lốp mang được, còn chỉ số tốc độ là chữ cái cho biết tốc độ tối đa mà lốp mang tải định mức không bị quá nhiệt.
Đổi sang kích thước khác (mâm lớn hơn, lốp bản rộng hơn) có thể ảnh hưởng đồng hồ tốc độ, hệ thống an toàn và việc kiểm định xe; hỏi gara và cơ quan đăng kiểm trước khi đổi.
Giữ lốp bền, lâu phải thay
- Kiểm tra áp suất định kỳ khi lốp nguội, theo tem cửa xe. Lốp non là nguyên nhân mòn hai vai phổ biến nhất.
- Đảo lốp theo chu kỳ trong sách hướng dẫn để bốn lốp mòn đều. Xe dẫn động cầu trước thường mòn lốp trước nhanh hơn.
- Cân chỉnh góc đặt bánh khi thấy xe nhao lái, vô lăng lệch, hoặc sau va chạm mạnh.
- Tránh leo vỉa hè, sập ổ gà ở tốc độ cao: đây là cách nhanh nhất làm phồng hông lốp.
- Không chở quá tải.
- Đỗ xe tránh nắng gắt kéo dài khi có thể; tia cực tím và nhiệt làm cao su lão hoá nhanh hơn.
- Tránh để lốp tiếp xúc lâu với dầu nhớt, xăng, hoá chất.
Tự thay lốp dự phòng bên đường
- Đỗ xe trên mặt phẳng, xa làn xe chạy, bật đèn khẩn cấp, kéo phanh tay, đặt biển cảnh báo phía sau.
- Nới ốc bánh khi bánh còn chạm đất.
- Đặt kích đúng điểm kích trên gầm theo sách hướng dẫn, kích xe lên.
- Tháo ốc, tháo bánh, lắp bánh dự phòng, vặn ốc bằng tay.
- Hạ xe, siết ốc theo hình sao.
- Lốp dự phòng loại nhỏ chỉ chạy tạm ở tốc độ thấp theo giới hạn ghi trên lốp; đến gara sớm.
Sau khi thay lốp
- Cân bằng động từng bánh để tránh rung vô lăng. Rung ở một dải tốc độ sau khi thay lốp thường do chưa cân bằng; xem bài xe ô tô bị rung vô lăng.
- Bơm đúng áp suất ghi trên tem cửa xe, khi lốp nguội.
- Khởi tạo lại cảm biến áp suất lốp nếu xe có và sách hướng dẫn yêu cầu.
- Siết lại ốc bánh sau quãng ngắn nếu gara khuyến nghị.
- Kiểm tra góc đặt bánh nếu lốp cũ mòn lệch.
Câu hỏi thường gặp
Lốp ô tô bao lâu thì thay?
Không tính theo số km cố định. Thay khi gai mòn đến gờ báo mòn, khi hông hỏng, hoặc khi lốp đã quá cũ. Theo khuyến nghị được Wikipedia dẫn từ Hiệp hội các nhà sản xuất cao su Anh, lốp nên được thay khi đủ mười năm kể từ ngày sản xuất dù còn gai.
Lốp nứt chân chim có chạy được không?
Nứt nhỏ trên bề mặt là dấu hiệu lão hoá. Nứt sâu, nhiều, ở chân rãnh gai hoặc gần mâm thì nên thay. Nhờ thợ lốp đánh giá nếu không chắc.
Có nên mua lốp cũ?
Lốp cũ khó biết lịch sử: từng non hơi, từng vá, từng va đập. Nếu mua, kiểm tra mã DOT, độ sâu gai, bên trong lốp có vết vá hay hằn không.
Thay lốp có cần cân chỉnh độ chụm không?
Không bắt buộc mỗi lần thay, nhưng nên làm nếu lốp cũ mòn lệch một bên, xe bị nhao lái, hoặc vừa va chạm mạnh.